Metilkobalamin nedir? Ne işe yarar, nasıl kullanılır, yan etkisi var mı?

Kısaca: Metilkobalamin, B12 vitamininin (kobalamin) vücut hücrelerinde doğrudan koenzim olarak görev yapan iki formundan biridir; diğeri adenozilkobalamindir. Etiketlerde "metil B12" ya da "methylcobalamin" olarak da yazılır. Takviyelerde yutulan tablet, ağızda eriyen emme tableti ve ağız içi sprey biçiminde bulunur. Suda çözünür; aç ya da tok alınabilir ve belirlenmiş bir üst alım sınırı yoktur.

Metilkobalamin nedir?

B12 vitamini, yapısında kobalt bulunan bir B grubu vitaminidir. Vücutta dört farklı biçimde karşımıza çıkar: metilkobalamin, adenozilkobalamin, hidroksokobalamin ve siyanokobalamin. Bunlardan metilkobalamin ve adenozilkobalamin hücre içinde enzimlerin kullandığı koenzim formlarıdır. Metilkobalamin adını taşıdığı metil grubundan alır; bu grup, homosisteinin metiyonine dönüşmesinde görev alan enzimin çalışmasında kullanılır.

Hangi formu alırsan al, hücre B12 molekülünü önce parçalar, sonra ihtiyaç duyduğu koenzim formuna kendisi dönüştürür. Bu yüzden "metilkobalamin doğrudan kullanılır, diğerleri kullanılmaz" biçimindeki anlatım fazla basitleştirilmiştir; ayrıntısı Metilkobalamin mi, siyanokobalamin mi? yazısında.

Metilkobalamin ne işe yarar?

Metilkobalamin bir B12 formudur; dolayısıyla B12 vitamini için kabul edilen görevler onun için de geçerlidir. Türkiye'de ve Avrupa Birliği'nde B12 vitamini için kullanılmasına izin verilen beyanlar şunlardır. B12 vitamini:

• normal enerji oluşum metabolizmasına katkıda bulunur,
• sinir sisteminin normal işleyişine katkıda bulunur,
• normal homosistein metabolizmasına katkıda bulunur,
• normal psikolojik fonksiyona katkıda bulunur,
• normal kırmızı kan hücresi oluşumuna katkıda bulunur,
• bağışıklık sisteminin normal fonksiyonuna katkıda bulunur,
• yorgunluk ve bitkinliğin azalmasına katkıda bulunur,
• hücre bölünmesinde görev alır.

Bu listenin dışında kalan iddialar takviye edici gıdalar için uygun değildir. Metilkobalaminin siyanokobalamine göre bu görevlerin herhangi birinde daha etkili olduğunu gösteren güçlü bir kanıt yoktur.

Metilkobalamin sentetik mi, doğal mı?

İkisi de. Metilkobalamin, vücutta ve besinlerde doğal olarak bulunan bir moleküldür; bu anlamda "doğal form" denmesi doğrudur. Takviyelerdeki metilkobalamin ise, siyanokobalamin gibi, bakteri fermantasyonuyla elde edilen B12'den üretim tesisinde hazırlanır. Yani "doğal" sözü molekülün vücuttaki formla aynı olduğunu anlatır; takviyenin bir bitkiden toplandığı anlamına gelmez. Siyanokobalamin doğada bulunmayan, kararlı bir üretim formudur.

Metilkobalamin nasıl kullanılır?

Etiketteki talimat esastır. Genel kurallar:

• Yutulan tablet: su ile yutulur.
• Emme tableti / ağızda dağılan tablet (ODT): çiğnemeden ve yutmadan ağızda eritilir; su gerekmez.
• Sprey: ağız içine, dil altına ya da yanak içine püskürtülür; hemen yutmadan kısa süre ağızda tutulur. Puf sayısı etikette yaş grubuna göre yazar.
• Ürünün etiketinde yazan günlük porsiyonu aşma. Bivitamin'deki metilkobalamin ürünleri: Methyl B12 Sprey ve Methyl B12 Emme Tableti.

Metilkobalamin ne zaman içilir? Aç mı, tok mu?

B12 suda çözünür ve emilimi yağa bağlı değildir; aç ya da tok alınabilir. Sabah ya da akşam almanın daha etkili olduğunu gösteren karşılaştırmalı bir çalışma yoktur. Her gün aynı saate bağlamak unutmayı azaltır. Ayrıntısı: B12 takviyesi ne zaman ve nasıl alınır?

Metilkobalamin ODT nedir?

ODT, "orally disintegrating tablet", yani ağızda dağılan tablet demektir. Tablet dilin üstünde ya da altında birkaç saniyede çözünür; yutma güçlüğü olanlar ve su bulunmayan durumlar için pratiktir. Emilim açısından yutulan tabletten üstün olduğunu gösteren kanıt yoktur; fark kullanım kolaylığıdır. Bkz. Dil altı B12 ve B12 spreyi.

Metilkobalamin, siyanokobalamin, hidroksokobalamin, adenozilkobalamin: farkı ne?

Kaynaklar, takviye olarak alındığında bu formlar arasında emilim ya da etkinlik farkı olduğunu gösteren tutarlı bir kanıt bulunmadığını belirtir. Seçimi kullanım biçimine, porsiyon başına miktara ve diğer bileşenlere göre yapmak daha akılcıdır.

Metilkobalaminin yan etkisi var mı?

B12 vitamini için ABD ve Avrupa kurumları düşük toksisite nedeniyle tolere edilebilir üst alım düzeyi belirlememiştir; fazlası büyük ölçüde idrarla atılır. Bu, sınırsız alınabileceği anlamına gelmez: etiketteki günlük porsiyona uy. Sprey ve emme tabletlerinde aroma ya da tatlandırıcıya duyarlılık olabilir; beklenmedik bir belirti fark edersen kullanımı bırak ve hekimine danış. Düzenli ilaç kullanıyorsan takviyeye başlamadan önce hekimine ya da eczacına danış.

Kimler için uygundur, kimler dikkat etmeli?

• Çocuklar: yaş aralığı ve porsiyon ürünün etiketinde yazar; yaş aralığı belirtilmemiş ürünü çocuğa verme.
• Hamilelik ve emzirme: kullanmadan önce hekimine danış.
• Hayvansal besin tüketmeyenler: B12 doğal olarak yalnızca hayvansal besinlerde bulunur; vegan beslenenler için düzenli bir B12 kaynağı gerekir.
• B12 değeri düşük çıkanlar: değerlendirmeyi ve gerekiyorsa uygulamayı hekim yapar; bu yazı onun yerine geçmez.

Metilfolat ile birlikte alınır mı?

Metilkobalamin ve metilfolat (5-MTHF) formüllerde sık sık birlikte yer alır; ikisi de homosistein metabolizmasında görev alan yollarda kullanılır. Birlikte alınmalarına engel yoktur. Bivitamin'de B12 ile folatı bir arada içeren ürün: Diofol S.

Devamı için: B12 vitamini rehberi · B12 takviyesi ne zaman alınır?

Kaynaklar

• ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri, Besin Takviyeleri Ofisi: Vitamin B12 bilgi sayfası https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB12-HealthProfessional/
• Linus Pauling Enstitüsü, Oregon State University: Vitamin B12 https://lpi.oregonstate.edu/mic/vitamins/vitamin-B12
• EFSA: Kobalamin (B12 vitamini) için beslenme referans değerleri üzerine bilimsel görüş, EFSA Journal 2015;13(7):4150
• Avrupa Komisyonu Tüzüğü (AB) No 432/2012: izin verilen sağlık beyanları listesi https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2012/432/oj